Michał Podziewski

Olbrzymi tajemniczy wąż pełznie przez pola, hen, gdzieś w siną dal. Historie infrastrukturalne Rurociągu Przyjaźń
Film stanowi zwień czenie badań archiwalnych mna temat Rurociągu Przyjaźń, jednej z największych inwestycji infrastrukturalnych lat 60. Połączyła ona złoża ropy naftowej na dalekiej Syberii z państwami Bloku Wschodniego – Polską, NRD, Czechosłowacją i Węgrami – zyskując tym samym symboliczny status obiektu wcielającego w życie utopijny ideał socjalistycznego braterstwa narodów. Zagłębiając się w kroniki filmowe, audycje radiowe, relacje prasowe i artykuły z czasopism naukowo-technicznych przyjrzałem się procesowi powstawania Rurociągu. Przeanalizowałem towarzyszące mu propagandowe narracje, jednocześnie dostrzegając, że za rozdmuchaną medialną otoczką kryło się niepodważalne znaczenie, jakie odegrał w powojennej modernizacji kraju. W kontekście współczesnym, w obliczu rosyjskiej inwazji na Ukrainę, kluczową rolę odgrywały dla mnie geopolityczne uwikłania Rurociągu oraz to, w jaki sposób infrastruktura energetyczna może być wykorzystywana jako narzędzie wpływu i dominacji. Fragmenty archiwalnych Polskich Kronik Filmowych zestawiam z dokumentacją choreografii wykonanej przez Olgę Turno i Maję Cieślak, opartej na mechanicznych ruchach i gestach zaobserwowanych w Kronikach oraz na defiladowym ruchu obecnym podczas socjalistycznych parad i masowych występów gimnastycznych popularnych w krajach Bloku Wschodniego. Czytany przeze mnie tekst w całości skompilowany został z cytatów, fragmentów i nagłówków, na które natknąłem się podczas kwerendy, co pozwoliło mi oddać zróżnicowanie języka używanego do opisu Rurociągu na przestrzeni dekad.

Odbierając sygnał. Wpływ myślenia cybernetycznego na działalność artystyczną w Polsce w latach 1957–1977
W pracy dyplomowej omawiam wpływ myślenia cybernetycznego na działalność artystyczną w Polsce w latach 1957–1977. Proponuję rozszerzenie pojęcia sztuki cybernetycznej, zazwyczaj ściśle rozumianej przez pryzmat technologicznej współpracy z maszynami i komputerami. W zamian cybernetykę traktuję jako impuls do zmiany sposobów myślenia i percypowania świata oraz fundament nowego języka komunikacji. Opisuję twórczość Grupy Zamek, pierwszego w Polsce środowiska, które wyrażało zainteresowanie cybernetyką. Następnie analizuję myśl teoretyczną Jerzego Ludwińskiego, wykazuj ąc jak silnie zakorzeniona jest w koncepcjach cybernetycznych. Analizuję wybrane prace Wandy Gołkowskiej, Jerzego Rosołowicza i Zdzisława Jurkiewicza, które interpretuję jako cybernetyczne urządzenia przestrzenne. W zakończeniu omawiam, jak w latach 70. dzięki większej dostępności narzędzi technologicznych nastąpił zwrot w rozwoju sztuki cybernetycznej w Polsce.